Fazy wrażliwe


Okresy przejściowej, wyjątkowej gotowości człowieka do percepcji określonego typu bodźców z otoczenia, dzięki czemu dziecko w sposób szybki i na trwałe przyswaja nową wiedzę o świecie lub nabywa nową umiejętność. Fazy wrażliwe są odzwierciedleniem aktualnych potrzeb dojrzewającego organizmu, umożliwiają one dziecku wybierać z otoczenia to, co jest właściwe i niezbędne do jego prawidłowego rozwoju. Dziecko w fazie wrażliwości np. na kolory przejawia niezwykłe umiejętności koncentracji na zadaniach odnoszących się do właściwości kolorów. Fazy można rozpoznać obserwując wybory aktywności podejmowane przez dziecko – w tym czasie spontanicznie, entuzjastycznie i niezależnie od działań dorosłego wybiera ono te zadania/zabawy, które wiążą się np. z umiejętnością identyfikacji kolorów, często powtarzając je wielokrotnie (bez względu na to, czy w opinii otoczenia jest na to miejsce i czas). Takie wybory są jednak możliwe wyłącznie pod warunkiem, że nie zostaną zablokowane lub ukierunkowane działaniem dorosłych. Będąc w fazie wrażliwej, dziecko ogromną ilość czasu i zaangażowania poświęca na opanowanie czynności związanych z tą fazą, czyniąc to bez wysiłku i z chęcią, co przynosi szybkie i miarodajne rezultaty. Kiedy tylko dziecko nabędzie daną umiejętność w sposób dla niego satysfakcjonujący, faza wrażliwości zanika.

„Uświadamia nam ono [dziecko] istnienie nowego życia psychicznego, zupełnie odmiennego od tego, które występuje u dorosłych”.

Maria Montessori, The Absorbent Mind

„Napady złości w fazie wrażliwej są manifestacją niezaspokojonej potrzeby, sygnałem ostrzegającym przed niebezpieczeństwem, przed czymś, co nie powinno mieć miejsca. Znikają, kiedy tylko nadarza się okazja do zaspokojenia potrzeby lub zażegnania niebezpieczeństwa”.

Maria Montessori, The Secret of Childhood